Politici beloven van alles, maar wat maken ze daarvan waar? Omroep Gelderland zoekt het uit. In zes artikelen spitten we de hele provincie door. Hieronder vind je de gemeenten Ede, Nijkerk, Harderwijk, Barneveld, Wageningen, Putten en Ermelo. Samen deden zij veertig concrete beloften. Daarvan zijn er vier niet uitgekomen en negen deels gerealiseerd. De overige 27 zijn nagekomen.

Zo kwam er bijna 8 miljoen euro extra voor het nieuwe intercity-station Ede-Wageningen, zijn er contouren van een wijk met ruimte voor zo’n duizend woningen in Harderwijk en is het huishoudboekje op orde in Barneveld: de gemeente brengt haar schulden naar beneden.

Dit zijn voorbeelden van beloften die na de gemeenteraadsverkiezingen in 2018 zijn gedaan en zijn uitgekomen.

Te ambitieus

Vier jaar geleden gingen we naar de stembus voor de gemeenteraadsverkiezingen. Na de uitslag vormden de fracties een coalitie die de gemeente ging besturen. Daarbij zijn verschillende beloften gedaan, maar wat is daar eigenlijk van terecht gekomen?

Wat niet is uitgekomen, is een belofte in Ede om het World Food Center te openen. Maar, geeft de gemeente nu ook toe, dat was ook wel een heel ambitieus plan. Het definitieve besluit voor de bouw is inmiddels wel genomen en in 2023 staat de opening gepland.

'de Belofte'

Dit is een voorproef op het grote verhaal in het kader van 'de Belofte'. Vier jaar geleden schreef Omroep Gelderland de beloften op van de 51 gemeenten die gemaakt zijn na de gemeenteraadsverkiezingen in 2018. Nu maakt Omroep Gelderland de balans op.

Vandaag: het verhaal van Ede, Nijkerk, Harderwijk, Barneveld, Wageningen, Putten en Ermelo. Zaterdag 5 februari het overzichtsverhaal. Iedere vrijdag volgt een verhaal uit een hoek van Gelderland.

In Nijkerk wilden ze een plan maken om een hele wijk aardgasloos te maken. Dat bleek te ambitieus. Volgens de gemeente is zo’n transformatie ‘technisch zeer complex’ en daarnaast te duur. Wel wordt hard doorgewerkt aan een plan om het toch mogelijk te maken.

In Wageningen was er een plek beloofd voor experimenten met tiny houses, maar ondanks vele pogingen is het niet gelukt een geschikte plek te vinden, laat de gemeente weten. Ook wilde de gemeente meer inzetten op preventie in de zorg: bijvoorbeeld het stimuleren van sport en gezond eten. Maar door de moeilijke financiële situatie van de gemeente, en de corona crisis, kregen andere doelen voorrang.

Als je dit geforceerd doorvoert, haakt de samenleving af

Zonnepanelen en vrij van aardgas

Veel concrete plannen zijn ook wél uitgevoerd. Zo maakten veel gemeenten werk van hun duurzaamheidsbeloften. Harderwijk heeft tien ‘potentiebuurten’ aangewezen die richting 2030 aardgasloos moeten zijn. Ermelo staat op nummer één in Gelderland als het gaat om het stimuleren van zonnepanelen plaatsen op grote daken.

"We hebben 10 duizend huishoudens in Ermelo", zegt verantwoordelijk wethouder Leo van der Velde. Een kwart daarvan is al aangesloten op één zonneveld. "Daarmee zijn we er nog lang niet, maar we zijn in Ermelo ontzettend trots om de koploper van Gelderland te zijn."

Stilzitten doen ze ook niet, in Ermelo. De blikken zijn al gericht op plannen voor een windpark bij de A28. Maar of het genoeg is om in 2035 klimaatneutraal te zijn, is de vraag.

"Ik denk dat je de lat dan erg hoog legt", zegt de wethouder. "Als je dit geforceerd door gaat voeren, haakt de samenleving af. Het is veel belangrijker dat we er uiteindelijk komen en we zijn goed op weg."

Huizen en tiny houses

Veel beloften op het gebied van de bouw van woningen bleken niet haalbaar. Toch zijn er in veel gemeenten wel stappen gezet.

In Harderwijk waren er honderd tijdelijke woningen beloofd, maar mede door bezwaarprocedures zijn er maar veertien gerealiseerd. Er is wel zicht op een grote nieuwe wijk met veel ruimte voor starters en sociale huur, zo laat verantwoordelijk wethouder Jeroen de Jong weten in een reactie. De beloofde tiny houses zijn er wél gekomen. In de wijk Drielanden staan er drie.

In Wageningen zijn twaalf hofjeswoningen gerealiseerd voor jongeren met een vorm van autisme. Op een voormalig universiteitsterrein worden nog eens zestien hofjeswoningen gerealiseerd. De studentenstad zou daarnaast maximaal vijf procent van de woningen in één straat verkameren voor studenten. Dat is gelukt. Via een digitale kaart kunnen inwoners zien in welke straat de norm al bereikt is.

Nieuwbouwwijk en huishoudboekje

In Putten is nieuwbouwwijk Rimpeler opgeleverd en er wordt gewerkt aan grootschalig woongebied Halvinkhuizen. Ook een voormalige camping heeft nieuwe woonmogelijkheden. De gemeente is goed op weg. Maar het beloofde aantal van 1500 woningen is nog niet in zicht.

Barneveld beloofde het huishoudboekje beter op orde te maken. De gemeente wil haar schulden langzaamaan omlaag brengen. Dat is gelukt: de inkomsten stegen met ruim 7 miljoen en de schuld daalt tot 2025 naar verwachting met 20 miljoen euro, zo laat de gemeente weten.

Tenslotte is hard gewerkt aan het terugbrengen van afval per inwoner. Zo zakte het aantal kilo’s restafval in Putten van 60 naar 38 kilo per persoon per jaar.

Volgende week vrijdag zijn de gemeenten Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel aan de beurt.

Hoe kwam dit verhaal tot stand?

Omroep Gelderland vroeg gemeenten naar enkele concrete beloften in coalitieakkoorden, en of die zijn vervuld.

Het verschilde per gemeente hoeveel vragen ze kregen: in het ene coaliteakkoord stonden meer concrete beloften dan in het andere. Daarom zijn de gemeenten niet met elkaar te vergelijken

Door: Ruben van der Scheer, Romee Tap