Op dit moment vaccineert Nederland niet tegen de vogelgriep. "Dat is omdat we dat jaren geleden zo met elkaar hebben afgesproken", legt Thijs Kuiken, viroloog aan het Erasmus MC uit. "Het handelen in vlees en eieren van gevaccineerd pluimvee is eigenlijk onmogelijk omdat andere landen deze producten buiten hun deur proberen te houden. En drie kwart van de Nederlandse productie is juist bestemd voor de buitenlandse markt."

Ruimen functioneerde eigenlijk heel goed

Toen deze afspraken zijn gemaakt kwam de vogelgriep lang niet zo vaak voor als nu. "Als er wél vogelgriep opdook, was ruimen heel rigoureus. Maar juist omdat het zo weinig gebeurde, was het ook heel effectief en moreel te verantwoorden", stelt Kuiken. Dat zegt ook Ben Dellaert, secretaris van AVINED, de branchevereniging voor pluimveehouders. “Het functioneerde eigenlijk heel goed, dat ruimen."

Zie ook:

Moeten we al beginnen?

De gevraagde experts willen het liefst zo snel mogelijk vaccineren. Kuiken en Stegeman benadrukken dat het toezicht goed geregeld moet zijn om onopgemerkte verspreiding of mutatie van het virus tegen te gaan. "We kijken nu naar een vaccin dat verspreiding van kip naar kip vermindert, maar misschien is er wel een vaccin dat goed genoeg is om verspreiding van bedrijf naar bedrijf te voorkomen", stelt Stegeman. Die zegt dat met 'samengeknepen billen' wordt gekeken naar de ontwikkelingen in de Gelderse Vallei.

Kuiken geeft aan: "In Nederland vindt al vrij veel surveillance plaats door het nemen van bloed- of ei-monsters. Daar zijn we vrij goed in. Dan zorg je wel dat je een nieuwe besmetting snel oppikt, maar voorkom je niet dat een bedrijf besmet wordt.”

Nederland in beweging

Volgens Dellaert zit er ondertussen daadwerkelijk schot in de zaak. In Nederland heeft eind februari nog een bijeenkomst plaatsgevonden om Tweede Kamerleden te informeren over de stand van zaken wat betreft vogelgriep, de gevaren daarvan en het vaccineren, waar ook Kuiken en Stegeman hun expertise deelden.

Je moet eigenlijk de pluimveestapel verkleinen

Tegelijkertijd zijn de branchevereniging AVINED, de dierenbescherming, het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en verschillende farmaceuten samen druk bezig met de voorbereiding van zogenaamde 'veldproeven'. Daarin wordt de effectiviteit van de vaccins onderzocht en ook Frankrijk doet van dit soort proeven. "Dat zijn stappen in de goede richting", concludeert Dellaert.

Virussen passen zich snel aan

En dan nog is zelfs met vaccineren het probleem nog niet helemaal verholpen. Dat komt doordat virussen zich zo snel kunnen aanpassen, denk bijvoorbeeld aan de ‘delta’ en de ‘omikron’ varianten van corona.

Het is dus niet ondenkbaar dat pluimvee ook nog een paar keer op zou moeten voor een 'boosterprik' en een herhaalprik voor nieuwe varianten. “En je moet eigenlijk de pluimveestapel verkleinen, daardoor is er minder kans op mutaties. Ook moet bedrijven je verder uit elkaar zetten, voor minder onderlinge besmettingen", besluit Kuiken.

Zie ook:

• Vogelgriep grijpt om zich heen, al meer dan een miljoen dieren geruimd
• Wéér worden alle kippen van Theo geruimd: 'De grote klap komt nog'
• Dit ga je in de supermarkt merken van de vogelgriep