2-10-2023 17:48
Herdenking deportatie Barneveldgroep

BARNEVELD - Op vrijdag 29 september jl. was het precies 80 jaar geleden dat alle 675 leden van de Barneveldgroep door de Duitse bezetters werden gedeporteerd naar Westerbork. Dit werd tijdens een bijeenkomst in Kasteel de Schaffelaar herdacht door nakomelingen in het bijzijn van genodigden, waaronder de burgemeester van Barneveld, Jacco van der Tak. Veel inwoners van Barneveld weten niet dat er tijdens de oorlogsjaren honderden Nederlanders van Joodse afkomst gevangen werden gehouden in Kasteel De Schaffelaar en in inmiddels gesloopte Huis De Biezen. De gevangenschap was niet te vergelijken met wat Joodse gevangenen moesten doorstaan in de concentratiekampen, zoals Auschwitz en Bergen-Belsen. In Barneveld genoten ze nog van een beperkte vrijheid, vanuit de concentratiekampen kwamen de meeste Joden niet meer levend terug.
Nadat de Duitsers in de loop van 1941 begonnen met het deporteren van Joden, maakten twee Nederlandse hoge ambtenaren zich er sterk voor dat bepaalde Joden hiervoor werden beschermd vanwege hun verdiensten voor de Nederlandse samenleving. Secretaris-generaal Frederiks van het toenmalige ministerie van Binnenlandse Zaken stelde samen met zijn collega Van Dam van het Departement van Opvoeding, Wetenschap en Cultuurbescherming, een lijst op met namen van Joden die beschermd moesten worden tegen deportatie. In eerste instantie beperkten zij zich tot hun persoonlijke vrienden, maar gaandeweg werd de lijst uitgebreid met oud-ministers, leden van de Staten-Generaal, musici, hoogleraren, hoge militairen. Over het algemeen kwamen allen uit de hogere en middenklasse. Met de lijst stapte Frederiks naar Fritz Schmidt, een hoge Duitse militair, die ermee instemde, dat de genoemde Joden niet zouden worden gedeporteerd.
In de praktijk trok de SS zich echter niets aan van de lijst. Tijdens razzia’s arresteerden zij toch Joden die dachten beschermd te zijn. Toen dit bekend werd, zorgden Frederiks en Van Dam ervoor dat de mensen op de lijst een schriftelijke verklaring kregen. Toen dat ook niet hielp ontwikkelde Frederiks een plan om de Joden op de lijst op één locatie samen te brengen. Daar konden zij gemakkelijker worden beschermd. Ook daarmee ging Schmidt akkoord.
De Joden werden gehuisvest in Kasteel de Schaffelaar in Barneveld en later, toen de huisvesting daar te krap werd, in het Huis De Biezen. De selecte groep Joden werd vanaf december 1942 in Barneveld geïnterneerd en hoewel zij gevangenen waren, kenden zij toch een zeker mate van vrijheid. Hieraan kwam echter in september 1943 een einde toen de Duitsers alsnog besloten om alle toen nog bijna 600 in Barneveld geplaatste Joden te verplaatsen naar Westerbork. In eerste instantie waren zij vrijgesteld van transport naar een vernietigings¬kamp maar in september 1944 werden de meesten naar het kamp Theresienstadt gedeporteerd en anderen naar Bergen-Belsen. Na de oorlog bleek dat het grootste deel van de Barneveldgroep, zoals zij werden aangeduid, de oorlog hadden overleefd.
Bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Plan-Frederiks
💬 Mail ons!
Heb jij een tip of opmerking? Mail naar de redactie: info@rtvnunspeet.nl of bel: 0341-258133