Gebrek aan kennis over ADHD bij vrouwen leidt tot onbegrip in de samenleving: ‘Ze zijn niet goed wijs’

Dat begint bij de zorg. “Vanuit onderzoek en zorg moeten we de informatie verder ontwikkelen, maar ook de bestaande informatie verspreiden en naar buiten brengen”, zegt De Jong. De zorg is ontwikkeld en ingesteld op mannen, waardoor vrouwen gemist worden. Maar voor onderzoek is tijd en geld nodig en daar is gebrek aan: “Het zorgsysteem is aan alle kanten overbelast.” 

Bestaande kennis over ADHD bij vrouwen naar buiten brengen is daarom volgens De Jong een logische eerste stap: “Het is belangrijk om de samenleving te informeren. Zo kan er meer begrip ontstaan.”

Niet alleen in de zorg is er een gebrek aan kennis. Ook in de samenleving heerst onbegrip. Quinty hoort in haar dagelijks leven veel onbegrip over het hebben van ADHD. “Ik was met een groep mensen aan het eten en toen zei iemand: ‘Mensen met ADHD zijn niet goed wijs’. Dat zijn kleine opmerkingen die kunnen kwetsen.” Ook hoort Quinty vaak de opmerking: “Stel je niet zo aan.”

“Dat vind ik echt niet kunnen. Zelf krijg ik gelukkig niet veel van dat soort opmerkingen, maar ik weet dat er mensen zijn die dat soort domme dingen eruit kunnen gooien”, zegt Quinty. Ze merkt dat er weinig over ADHD gesproken wordt: “Ik heb het er zelf eigenlijk nooit over, maar andere mensen weten gewoon te weinig.”

ADHD wordt bij volwassenen gediagnosticeerd via het DSM-5 model. Dat is een handboek dat psychologen en psychiaters gebruiken om psychische aandoeningen te herkennen en beschrijven. Het bevat criteria om diagnoses te kunnen stellen. De DIVA-5 is een interview dat speciaal ontwikkeld is om ADHD bij volwassenen te onderzoeken. 

Tijdens dit gesprek worden klachten uit de kindertijd en het volwassen leven besproken en vergeleken met de criteria uit de DSM-5. Zo helpt de DIVA-5 om een zorgvuldige ADHD-diagnose te stellen.

De Jong kaart aan: “Op dit moment staan daar nog geen kenmerkende uitingen van ADHD bij vrouwen in.” Daarom doet een collega van haar, vanuit de DIVA Foundation, onderzoek naar een meer inclusieve DIVA. “Met daarin meer voorbeelden van bijvoorbeeld de hyperactiviteit die ook beter aansluiten bij de manier waarop meisjes zich uiten.” Bijvoorbeeld de kletskous in de klas, het sociale meisje of zij die niet stil kan zitten.

Meisjes en vrouwen zijn sneller geneigd zich aan te passen, waardoor ze hun klachten verbergen. Dat kost veel energie. Ook herkennen huisartsen, scholen en hulpverleners ADHD bij vrouwen daardoor minder snel.

Volgens De Jong heeft dat te maken met de verwachtingen vanuit te samenleving voor verschillende genderrollen. “Daardoor kom je als vrouw in een ingewikkelde constructie terecht. Met aan de ene kant het zijn van een vrouw in een mannenwereld. Plus het zijn van een neurodivergent persoon in een neurotypische wereld, wat bijna een soort 1+1=3 wordt.” 

Quinty’s ouders dachten bij haar niet aan ADHD. Moeder Heidi Doornwaard omschrijft haar als een vrolijk en sociaal kind.  “Ze was lekker gek, ging graag buiten en was in gezelschap graag aanwezig. Op school deed ze zonder schaamte mee aan schooldansjes en voorstellingen. Ik had nooit aan ADHD gedacht.” 

Nu herkent Heidi het gedrag van Quinty wel in het plaatje van ADHD, onoplettend type. “Ze is een fladderaar. Als je haar drie opdrachten geeft, is ze aan het einde de eerste opdracht kwijt. Dat is nog steeds zo en dat is helemaal oké, want dit is wie Quinty is.”