Vertrekkend burgemeester Breunis van de Weerd maakt zich zorgen over de verharding in de samenleving. Foto: Omroep Gelderland

Vertrekkend burgemeester Breunis van de Weerd maakt zich zorgen over de verharding in de samenleving. Foto: Omroep Gelderland

NUNSPEET - Breunis van de Weerd neemt woensdag afscheid als burgemeester van Nunspeet. In coronatijd kwam de burgemeester tot de conclusie dat hij niet de verbinder kon zijn die hij wil zijn, en dat hij dus geen nieuwe termijn als burgemeester ambieerde. Nu uit hij zijn zorgen over de samenleving, de democratie en de rechtsstaat.

Van de Weerd begon zes jaar geleden als burgemeester van Nunspeet. Van tevoren wist hij wat voor burgemeester hij wilde zijn: een verbinder, een burgervader. "Als wethouder en loco-burgemeester in Ede merkte ik al hoe leuk ik het vond om langs te gaan bij mensen die 65 jaar getrouwd zijn. Dat was hier in Nunspeet ook geweldig. Gezellig op de koffie, de levensverhalen aanhoren van mensen, horen wat ze te zeggen hebben over hun kinderen. Zo krijg je echt een blik in de catacomben van de samenleving."

Een groot onderwerp in de afgelopen jaren was het hijsen van de regenboogvlag in Nunspeet. De gesprekken die Van de Weerd daar heeft kunnen voeren met betrokkenen waren volgens hem precies wat hij als burgervader wilde. "Ik heb hier op mijn kantoor met een groep vertegenwoordigers van de lhbti-gemeenschap kunnen praten, en dat waren goede gesprekken. Ze hebben mij de regenboogvlag aangeboden, en gevraagd of ik die wilde hijsen. Ik vond het belangrijk dat er eerst een gesprek op gang kwam in de gemeenteraad, en dat is ook gebeurd. Dat heeft geleid tot een prachtig inclusie-beleid, niet alleen voor LHBTI-ers, maar ook voor mensen met een handicap bijvoorbeeld. Maar het lastige van die regenboogvlag blijft wel dat een groot deel van de samenleving er op tegen is dat die gewapperd wordt, terwijl het voor een relatief klein deel heel belangrijk is. Die groepen ga je niet bij elkaar brengen."

'Voelde als een homo die uit de kast komt'

In de coronaperiode veranderde het werk voor Van de Weerd. Hij maakte afgelopen jaar zelf de keuze om zich niet te laten vaccineren, wat zorgde voor veel kritiek. "Daardoor kregen de LHBTI-ers en ik wel meer begrip voor elkaar. Het was net als een homo die uit de kast komt: mensen wilden het wel respecteren, maar niet accepteren. Daar hebben we elkaar in gevonden."

Toch leidde de kritiek wel tot zijn keuze om te stoppen. "De samenleving was verdeeld, er is duidelijk sprake van polarisatie. En juist op het punt waar de grootste verdeeldheid over was, coronabeleid, kon ik niet de verbinder zijn die ik wil zijn als burgemeester. Daarom stop ik nu als burgemeester."

Van de Weerd vertelde deze week dat in die coronaperiode zelfs zijn brievenbus werd opgeblazen met zwaar vuurwerk. Het is volgens hem een teken van de verhardende samenleving, maar ook van polarisatie in de democratie, waarover hij zich zorgen maakt. "Je ziet het ook in Den Haag: de toon van het debat verhardt."

Dreigende berichten aanpakken

Daarnaast ziet Van de Weerd dat de houding richting bestuurders verandert. Op sociale media ontvangt hij veel berichten die voor hem als dreigend overkomen. "Maar dan is het volgens de letter van de wet geen bedreiging, dus dan kan de politie er niets mee." Hij is er voorstander van dat algemene dreigende berichten op sociale media richting bestuurders ook strafbaar worden. Als een wethouder te horen krijgt dat iemand weet waar zijn kinderen op school zitten, is dat nu nog niet strafbaar. Van de Weerd wil dat zulke intimidatie harder aangepakt wordt.

Burgemeester op de stoel van de rechter

Een aspect van het burgemeesterschap waar Van de Weerd van tevoren minder bewust van was, is de taak van ordehandhaver. Volgens Van de Weerd gaan de bevoegdheden van een burgemeester erg ver. Hij werpt de vraag op hoe wenselijk het is dat een burgemeester op de stoel van de rechter mag gaan zitten. "Ik mag als burgemeester iemand drie maanden uit zijn huis zetten, omdat daar drugs verhandeld wordt. Als ik dat doe om de veiligheid van de omgeving te waarborgen, vind ik dat nog wel prima. Maar als ik dat doe om iemand te straffen, heb ik het idee dat ik voor rechter speel. We moeten in Nederland nadenken of we dat wel wenselijk vinden."

Tegelijk ziet hij dat het moeilijk is om criminelen te veroordelen. "Politie en FIOD zijn te druk voor de kleinere zaken hier in onze gemeente, de rechtspraak is zó druk dat zaken al jaren op de plank liggen en ondertussen eisen we ook dat er 100 procent bewijslast is. Ons hele rechtssysteem loopt op die manier vast, daar moeten we echt over nadenken."

Zorgen delen met Kamerleden

Van de Weerd uit deze zorgen niet zomaar: hij maakt zich zoals gezegd zorgen over de samenleving. Zijn zorgen worden opgepikt door de landelijke politiek: hij is uitgenodigd om binnenkort in Den Haag met enkele Kamerleden te praten over de moeilijkheden die hij als burgemeester ondervond.

Woensdag neemt Van de Weerd afscheid als burgemeester. Al die zorgen maken dat het klinkt alsof hij een zware tijd heeft gehad, maar dat is volgens hem niet zo. "Ik ben elke dag fluitend naar mijn werk gegaan. Ik hoorde andere burgemeesters wel eens zuchten dat ze het werk zo zwaar vonden, maar dat heb ik nooit gehad. De komende tijd ga ik uitrusten, en dan ga ik beslissen wat ik daarna ga doen."

Zie ook: Burgemeesters van christelijke gemeenten roepen in koor: 'Wij zijn wel ingeënt'

Deel dit artikel