In het gemeentehuis kwamen lijsttrekkers, toekomstige raadsleden en belangstellenden samen. De sfeer was gemoedelijk, maar tijdens de terugkoppeling werd het stil. Alle partijen zeggen het proces “open en positief” in te gaan.

Vrijwel niemand ziet een nieuw raadsakkoord nog als een reële optie. Partijen willen eerst duidelijkheid over vertrouwen, bestuurscultuur en transparantie. Pas daarna komt de inhoud.

De verkiezingsuitslag speelt daarbij een belangrijke rol. SGP werd met zeven zetels de grootste partij, gevolgd door Gemeentebelang met vijf en ChristenUnie met vier. Lux21 kwam binnen met twee zetels. CDA, PvdA/GroenLinks en VVD behaalden elk één zetel.

Steeds meer gemeenten kiezen voor samenwerking met de hele raad, blijkt uit het onderzoek ‘Uit de Groef’. In 2014 werkten 22 gemeenten met een raadsakkoord. In 2018 waren dat er 57, ongeveer 16 procent van alle gemeenten.

Gemeenten kiezen vaak voor deze vorm om de bestuurscultuur te vernieuwen. In Nunspeet lijkt dat model nu juist zijn grenzen te hebben bereikt.

Veel partijen zijn het eens over de inzet van een externe informateur. Die moet eerst de spanningen en onderlinge verhoudingen in kaart brengen. De rode draad is duidelijk: eerst vertrouwen herstellen en afspraken maken over het proces, daarna pas praten over een coalitieakkoord. 

Lees ook: Eddy Bilder gaat vertrouwen tussen partijen in Nunspeet onderzoeken

Toch zijn er verschillen tussen de partijen. SGP wil met hulp van een informateur werken aan een stabiel college met voldoende steun. Gemeentebelang is na zetelverlies terughoudender. 

“Het politieke landschap is in Nunspeet anders geworden dan we altijd gewend zijn. In de uitslag zie je dat er iets verandert en dat inwoners een andere stem hebben laten horen. Dat maakt het ingewikkeld, want je kan niet op de oude voet verder”, zegt lijsttrekker Pieter-Jan van Rossen.

ChristenUnie ziet in de uitslag ruimte voor een andere koers. De partij wil dat de informateur dieper ingaat op de bestuurscultuur.

“Wij vinden het belangrijk dat de informateur in het proces recht doet aan de stemmen van al onze inwoners, daarbij gaat zorgvuldigheid boven snelheid”, zegt lijsttrekker Jennifer Elskamp.

Ook de VVD legt de nadruk op vertrouwen en bestuurscultuur. De partij wil eerst dat vertrouwenskwesties worden opgelost en kiest duidelijk voor een coalitie in plaats van een nieuw raadsakkoord.

PvdA/GroenLinks legt de nadruk juist op de inhoud. De partij wil een bestuur dat socialer, groener en eerlijker is, met meer ruimte voor participatie.

“We gaan met een open vizier dit formatieproces in. We sluiten geen raadsakkoord of coalitie uit”, zegt lijsttrekker Sander Kouwenberg.

CDA kiest een meer bescheiden rol. De partij wil verantwoordelijkheid nemen als dat nodig is, maar waarschuwt dat een informateur niet te snel moet aansturen op een vaste coalitie.

De meest opvallende positie komt van Lux21. Deze partij hamert op transparantie en betere communicatie met inwoners, maar ziet samenwerking met SGP nu niet als logisch.

“We hebben nieuwe, betere politiek beloofd en een nieuwe frisse bestuurscultuur en daarin zien wij het niet als een logische uitkomst om in een college te stappen met SGP”, zegt lijsttrekker Steven de Rooij. “Dat heeft voor een groot deel te maken met de wethouders positie van Ruimtelijke Ordening en Bouwen.”

De eerste verkenningsronde laat een raad zien die het in de analyse grotendeels eens is, maar verdeeld blijft over de oplossing. Vertrouwen, openheid en bestuursstijl staan voorop. De vraag is nu met wie dat herstel wordt vormgegeven.