Tranen bij Barneveldse Molukse na excuses kabinet: 'Eindelijk erkenning, maar ook argwaan'

De excuses komen 75 jaar nadat de eerste Molukse KNIL-militairen en hun gezinnen naar Nederland werden gebracht. Een deel van hen werd ondergebracht in kamp De Biezen bij Lunteren. Wat bedoeld was als een tijdelijk verblijf, mondde uit in een langdurig verblijf onder sobere omstandigheden. Veel Molukse gezinnen verhuisden later naar Barneveld, waar onder meer in de wijk De Lors een hechte gemeenschap ontstond.

Voor Pesulima is de erkenning belangrijk, maar tegelijkertijd voelt zij ook terughoudendheid. "Velen uit de eerste generatie hebben dit moment helaas niet meer mogen meemaken”, zegt ze. "Daarnaast merkte ik bij mezelf ook een bepaalde vorm van argwaan. Een gevoel van: eerst zien, dan geloven."

Volgens haar laat dat zien hoe diep de gebeurtenissen uit het verleden nog altijd doorwerken. "Ik behoor tot de derde generatie Molukkers in Nederland en toch merkte ik dat het gebrek aan vertrouwen, dat door de geschiedenis heen is ontstaan, blijkbaar ook doorwerkt in mijn eigen denken."

Binnen de Molukse gemeenschap in Barneveld leven verschillende gevoelens over de excuses. "Sommige mensen voelen vooral erkenning, anderen voelen verdriet, boosheid of juist opluchting”, vertelt Pesulima. "Iedereen draagt zijn eigen familieverhaal en eigen ervaringen met zich mee.” 

De geschiedenis van kampen zoals De Biezen heeft volgens haar gevolgen gehad die verder reiken dan de eerste generatie. De onzekerheid, het verdriet en de teleurstelling van destijds hebben hun sporen nagelaten binnen gezinnen en gemeenschappen. Tegelijkertijd ziet zij ook een andere kant van dat verhaal. 

"Je ziet ook de enorme veerkracht van de Molukse gemeenschap”, zegt ze. "Voor veel families lag de basis daarvan in het geloof in God. Juist in een periode van onzekerheid, verlies en teleurstelling bood het geloof houvast, hoop en de kracht om door te gaan.” 

Hoewel de excuses voor veel Molukkers een belangrijk moment van erkenning vormen, ziet Pesulima ze nadrukkelijk niet als het eindpunt van het verhaal. "Ik hoop dat deze excuses niet alleen symbolisch blijven, maar worden gevolgd door blijvende aandacht, dialoog en concrete stappen. Uiteindelijk wordt vertrouwen niet opgebouwd door woorden alleen, maar door wat er daarna gebeurt.”

Volgens haar krijgen excuses pas echt betekenis wanneer zij onderdeel zijn van een breder proces. "Voor mij ligt de waarde van deze excuses daarom niet alleen in de woorden die zijn uitgesproken, maar vooral in de bereidheid om die vragen eerlijk te onderzoeken en het volledige verhaal onder ogen te zien. Pas dan kan er sprake zijn van echte erkenning en kan worden gewerkt aan herstel en verzoening.”

Daarbij pleit zij voor meer aandacht voor de volledige Molukse geschiedenis. „Ik hoop dat de Molukse geschiedenis niet langer wordt gezien als een voetnoot in de Nederlandse geschiedenis, maar als een volwaardig onderdeel daarvan.”

Volgens Pesulima moet daarbij niet alleen naar het verleden worden gekeken. "De Molukken zijn voor veel Molukkers in Nederland nog altijd onderdeel van hun identiteit, familiegeschiedenis en verbondenheid. Daarom zou het goed zijn als er meer bewustzijn komt over wat er vandaag de dag op de Molukken gebeurt en welke uitdagingen daar spelen.”

Ook moeilijke onderwerpen mogen volgens haar niet worden vermeden. "Wat mij betreft mag daarbij ook het gesprek over zelfbeschikkingsrecht niet uit de weg worden gegaan. Niet omdat iedereen daar hetzelfde over denkt, maar omdat het een onderwerp is dat onlosmakelijk verbonden is met de geschiedenis van veel Molukse families.”

Voor Pesulima is de boodschap duidelijk: de excuses zijn belangrijk, maar hun werkelijke betekenis zal afhangen van wat er nu volgt. "Een volwassen omgang met de geschiedenis betekent dat er ruimte is voor waarheid, erkenning en een open gesprek over het verleden én het heden.”