Van tuunkruupertje tot niedskop: hoe goed is jouw Nunspeets dialect?

Hetty Mulder (67) bedacht samen met Mannus Drost en Rudy Sukkel de vragen. Die zijn daarna nog eens gecontroleerd door vijf andere betrokkenen van de Warkgroep Streektaal van de Heemkundige Vereniging Nuwenspete. Vervolgens keek Hetty met plezier toe hoe fanatiek de teams zich erop stortten. “Het was blijkbaar wel een pittige quiz”, zegt ze lachend.

De Platproaters gingen er met de winst vandoor. De Knauwers eindigden op de tweede plaats, gevolgd door de Snartoar’n. Voor wie bij die laatste naam al de draad kwijtraakt: dat zijn de varkensoren die vroeger in de erwtensoep gingen. Zelfs de teamnamen vroegen dus al om enige talenkennis.

Vanaf 19.00 uur druppelden de teams binnen. Een halfuur later begon het serieuze werk: vijf rondes met elk twaalf open vragen. Antwoorden mochten het liefst ook in dialect. 

En dan zit je daar. Je verstaat het Nunspeets, je praat het misschien al je hele leven, maar wat is nou precies een tuunkruupertje? Het antwoord: een winterkoninkje. Een klein vogeltje dat zomaar een groot vraagteken boven de quiztafel kan laten hangen.

Ook uitdrukkingen kwamen voorbij. Want als iemand een niedskop wordt genoemd, wat wordt daar dan mee bedoeld? Een driftkop dus. Of er tijdens het overleg aan de tafels ook eentje tevoorschijn kwam is niet bekend.

Alleen een goed oor voor dialect was niet genoeg. Ook kennis van Nunspeet kwam van pas. Waar hangt bijvoorbeeld het enige muurgedicht in het Nunspeets dialect ‘in je moerstaal’? Achter lunchroom Uniek, moesten de deelnemers weten.

En hoe heten de twee spoortunnels? De Zandenbospoort en de Stakenbergpoort.

Daarnaast kregen de teams foto’s van oude gereedschappen voorgeschoteld. Een blesmes herkennen is één ding, maar weten waarvoor het werd gebruikt, is een tweede. Met dat gereedschap werden bomen gemerkt die gekapt moesten worden.

Aan belangstelling ontbrak het niet. De locatie zat met tien teams aan de maximale capaciteit en er stond zelfs nog een team op de wachtlijst. De aanpak van de eerste editie was goed bevallen en werd daarom opnieuw gebruikt.

Voor Hetty hoort bij een pubquiz ook de sfeer van een pub. Gezelligheid is minstens zo belangrijk als een goed antwoord, daarom zat De Viersprong helemaal vol. 

De deelnemers kwamen onder meer uit Nunspeet, Hulshorst en ’t Harde. Ook mensen met een Achterhoekse of Twentse tongval schoven aan, het lijkt immers allemaal een beetje op elkaar.

Misschien wel de mooiste opbrengst van de avond: verschillende generaties die samen met de streektaal bezig zijn. Aan de tafels zaten jongelui van begin twintig, maar ook deelnemers van bijna tachtig.

“Het leuke is: je zit de hele avond met elkaar Nunspeets dialect te praten”, vertelt Hetty.

Niet iedereen spreekt het dialect zelf. Sommige deelnemers verstaan het wel, maar gebruiken het minder makkelijk. Juist door mee te doen, pikken ze woorden en uitdrukkingen op. Bang zijn om iets verkeerd uit te spreken, hoeft volgens Hetty niet. Het idee dat je dan wordt uitgelachen, wil ze graag wegnemen.

Het dialect zorgt volgens haar juist voor verbinding. Dat is ook wat de werkgroep wil bereiken: de taal zichtbaar maken en behouden wat er nog is.

Wie volgend jaar goed voor de dag wil komen, kan dus alvast de oren openhouden en om zich heen kijken. En dat tuunkruupertje? Dat vergeet je voorlopig waarschijnlijk niet meer.